Krzesło upamiętniające Antanasa Dambrauskasa

Ulica Vytautas w Druskiennikach została ozdobiona dziełem sztuki profesjonalnej – rzeźbiarz VDA Alfonsas Vaura stworzył fotel z brązu ku pamięci tłumacza starożytnych dzieł Antanasa Dambraukasa, oparty na autentycznym artefakcie, który można zobaczyć w Muzeum Ruchu Oporu i Uchodźstwa w Druskiennikach. Zobacz ten fotel, oparty na krześle wykonanym przez tłumacza Antanasa Dambrauskasa, na którym siedział, aby tłumaczyć.

ANTANAS DAMBRAUSKAS (1911-1995)

antanas dambrauskas

© Gintaras Žilys

Urodził się w Norkūnas, w okręgu Rokiškis. Został przyjęty do Seminarium Duchownego w Kownie, ale wątpiąc w swoje powołanie, kontynuował studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie (1932-1936), a następnie uczył w Kownie (1937-1945). Był jednym z tych „nieposłusznych” nauczycieli, którzy w latach 1940-1941 nie ulegli taniej sowieckiej propagandzie i „nowemu” wymogowi nauczania literatury. Za to został aresztowany przez sowiecką bezpiekę w 1945 r., skazany i uwięziony na 10 lat w obozach w Czelabińsku, Kemerowie i Omsku. W 1956 r. powrócił na Litwę, rok później osiadł w Druskiennikach. W latach 1957-1976 pracował jako nauczyciel w sanatorium dziecięcym „Saulutė”, a w wolnym czasie zajmował się tłumaczeniami. Złożone i bolesne koleje swojego życia Antanas Dambrauskas opisał w autobiograficznej książce „Viskas praeina” („Wszystko przemija”, Vaga, 1991). Pamięć o tłumaczu została upamiętniona w Sali A. Dambrauskasa w Muzeum Wygnania i Ruchu Oporu w Druskiennikach.
Antanas Dambrauskas, jeden z najbardziej znanych litewskich tłumaczy literatury klasycznej, charakteryzował się silną moralnością chrześcijańską, lojalnością wobec wybranego zawodu, doskonałą znajomością języków klasycznych (łaciny i greki) oraz skrupulatną i sumienną pracą tłumacza. Był prawdopodobnie jedynym profesjonalnym tłumaczem na powojennej Litwie, który poświęcił się przekładom autorów łacińskich i greckich. Dzieła przetłumaczone przez Antanasa Dambrauskasa: Arystofanesa komedie „Żaby” (1963, 1989) i „Plutus” (1965, 1989), Wergiliusza „Eneida” (1967, 1989), „Bukoliki” i „Georgiki” (1971), Plauta komedie „Niewolnik oszust” i „Wojownik zuchwalec” (1970, 1989), wszystkie zachowane tragedie Sofoklesa – „Edyp Król”, „Edyp w Kolonie”, „Antygona” (1974), „Elektra”, „Ajantas”, „Filoktetes”, „Trachinetes” (1984), „Odyseja” Homera (1979), „Iliada” (1981), „Metamorfozy” Owidiusza (1979, 1990), „Komedia braci” Terencjusza (1981, 1989) oraz przekłady Pisma Świętego (Stary Testament). Antanas Dambrauskas poprawiał również prace innych w poszukiwaniu bardziej precyzyjnych, nowoczesnych form wyrazu. Zaowocowało to poprawionym tłumaczeniem Odysei Homera (1921, 1964) i Iliady (1930: Sofija Čiurlionienė-Kymantaitė, Pranciškus Žadeikis, Jurgis Talmantas), a także nowa wersja Tragedii Sofoklesa (1939) w tłumaczeniu Antanasa Ruska i Antanasa Venclovy (1974), tłumaczenie Eneidy Wergiliusza przez Algimantasa Skoro (maszynopis VUB RS), zastąpione niezależnym tłumaczeniem Antanasa Dambrauskasa, nowe wydanie „Pism” Jana Amosa Komenskiego w tłumaczeniu Benediktasa Kazlauskasa, Leonasa Valkūnasa, Jonasa Adomaitisa (1975). Antanas Dambrauskas wielokrotnie podkreślał, że to nie słowa powinny być tłumaczone, ale idea, myśl i piękno dzieła. Porównując jego tłumaczenia z różnych lat, można zauważyć, jak intensywnie poszukiwał tego jednego prawdziwego słowa, frazy, idei. W swoich tłumaczeniach ustanowił litewski model stylistyki literatury starożytnej, zachowując bogatą obrazowość języka wernakularnego, płynny przepływ rozgałęziających się okresów, retoryczny blask złożonych epitetów, tony świętej powagi i dynamiczny charakter hegzametru, naprzemiennie z trójwymiarowymi i dwuwymiarowymi stopami, tak jak w latach K. Donelaitisa.
Za propagowanie języka antycznego, kultury i literatury litewskiej, udział w pracy pedagogicznej oraz wkład w życie kulturalne Republiki Litewskiej i życie kulturalne Druskiennik Rada Miejska Druskiennik decyzją nr 222 z dnia 10 września 1994 r. nadała A. Dambrauskasowi tytuł Honorowego Obywatela Druskiennik.