Liczby w naszych paszportach i to, jak się czujemy, nie zawsze idą w parze. Czasami czujemy się młodsi, niż wskazuje na to nasz wiek, a innym razem – starsi. Jeśli któreś z tych odczuć brzmi znajomo, Twój wiek biologiczny może różnić się od wieku chronologicznego.

Dr Dovilė Naruševičiūtė, lekarka medycyny fizycznej i rehabilitacji w sanatorium „Eglė” w Druskienikach, wyjaśnia, że w swojej praktyce spotykała najróżniejszych ludzi – od 35-letniej kobiety przyjmującej leki na nadciśnienie po 86-letniego mężczyznę, który codziennie biegnie kilka kilometrów.

„Myślę, że wszyscy chcemy jak najdłużej pozostać młodzi, cieszyć się dobrą jakością życia, robić wszystko, na co mamy ochotę, i cieszyć się tym, co daje nam życie. Wysokie ciśnienie krwi, cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe i inne schorzenia są często wynikiem tego, że nie dbamy odpowiednio o nasze ciała. „Jeśli musimy regularnie przyjmować leki, to znak, że starzejemy się szybciej, niż byśmy tego chcieli” – wyjaśnia lekarka.

Podobnego zdania jest Viltė Baltramonaitytė, doktor psychologii na Uniwersytecie w Bath, która zajmuje się badaniem wskaźników wieku biologicznego. Viltė Baltramonaitytė twierdzi, że w dążeniu do długowieczności ludzie często popełniają jeden błąd – szukają szybkich rozwiązań i ignorują podstawowe filary zdrowia: sen, aktywność fizyczną oraz zdrową dietę.

Ekspertki omawiają, na jakie sygnały wysyłane przez organizm nie należy zwracać uwagi oraz w jaki sposób możemy spowolnić proces starzenia się.

Nie czekaj, aż poczujesz się źle

Badania pokazują, że czynniki takie jak brak snu, palenie tytoniu, fast foody i stres mają negatywny wpływ na nasz wiek biologiczny.

„Niezdrowy tryb życia pogłębia różnicę między naszym wiekiem biologicznym a rzeczywistym i przyczynia się do powstawania różnych chorób. Na przykład wzrasta ryzyko zachorowania na raka, przewlekłe choroby układu oddechowego, cukrzycę, nadciśnienie, reumatoidalne zapalenie stawów, zaburzenia zdrowia psychicznego i inne” – ostrzega lekarka, dodając, że szczególnie szkodliwy jest również siedzący tryb życia.

Według dr D. Naruševičiūtė powinniśmy zacząć myśleć o naszym wieku biologicznym, zanim zaczniemy czuć się źle.

^{Dr Dovilė Naruševičiūtė, lekarz medycyny fizycznej i rehabilitacji w sanatorium „Eglė”}

„To, że profilaktyka jest najlepszą formą leczenia, nie jest niczym nowym. Kiedy czujemy się dobrze, mamy tendencję do traktowania naszego zdrowia i ciała jako coś oczywistego, zakładając, że tak będzie zawsze. Dopiero gdy nasze ciało zaczyna sprawiać nam dyskomfort, szukamy sposobów, by sobie pomóc. Jeśli już odczuwamy objawy, jest to wyraźny znak, że musimy podjąć działania. Często właśnie to motywuje nas do wprowadzenia zmian” – zauważa lekarka.

V. Baltramonaitytė zgadza się z tym, zachęcając nas do zwracania uwagi na sygnały wysyłane przez nasze ciała.

„Mogą one objawiać się zmianami funkcjonalnymi i metabolicznymi, takimi jak spadek wytrzymałości, osłabienie siły mięśniowej, zaburzenia regulacji poziomu glukozy we krwi, zwiększona ilość tkanki tłuszczowej trzewnej oraz zaburzenia gospodarki lipidowej. Wszystkie te czynniki wiążą się z podwyższonym ryzykiem sercowo-metabolicznym. Kolejną oznaką jest przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu, który może powodować częstsze uczucie zmęczenia i wolniejszą regenerację po chorobie lub stresie” – wyjaśnia doktor psychologii , wskazując na objawy mogące świadczyć o tym, że wiek biologiczny jest wyższy niż chronologiczny.

Jak można określić wiek biologiczny?

Według V. Baltramonaitytė nie ma obecnie jednej, najbardziej wiarygodnej metody określania wieku biologicznego, ponieważ różne układy w organizmie często starzeją się w różnym tempie; dlatego najbardziej wiarygodny obraz uzyskuje się poprzez połączenie różnych wskaźników.

„Jedną z najbardziej zaawansowanych metod jest wykorzystanie zegarów epigenetycznych, takich jak DunedinPACE i GrimAge, opartych na zmianach w metylacji DNA. Zegary te pozwalają nam ocenić nie tylko wiek biologiczny, ale także tempo samego starzenia się, a także związane z tym ryzyko chorób i śmiertelności. Jednak nadal są one wykorzystywane głównie w badaniach naukowych i programach komercyjnych, a nie w rutynowej praktyce klinicznej” – mówi ekspertka.

Następnie wyjaśnia, że w codziennej praktyce klinicznej częściej stosuje się standardowe badania krwi i oceny sprawności fizycznej, ponieważ zapewniają one dobry wskaźnik zdrowia metabolicznego i sercowo-naczyniowego oraz są łatwo dostępne. „Dane te można wykorzystać do opracowania szerszych modeli starzenia się biologicznego i ryzyka zdrowotnego poprzez integrację wskaźników molekularnych, metabolicznych i funkcjonalnych”.

^{Viltė Baltramonaitytė, dr psychologii, Uniwersytet w Bath}

Omawiając czynniki, które mogą pomóc spowolnić starzenie się biologiczne, V. Baltramonaitytė podkreśla trzy kluczowe elementy: niepalenie tytoniu, regularną aktywność fizyczną oraz dobrej jakości sen.

„Palenie tytoniu znacznie przyspiesza proces starzenia się i zwiększa ryzyko wystąpienia wielu chorób, dlatego rezygnacja z niego jest jednym z najważniejszych kroków w kierunku utrzymania dobrego stanu zdrowia. Aktywność fizyczna pomaga utrzymać siłę mięśni i zdrowie układu sercowo-naczyniowego, jednocześnie zmniejszając stan zapalny. Dobra jakość snu jest niezbędna dla regeneracji organizmu, funkcjonowania układu odpornościowego i odnowy komórkowej” – mówi badaczka zajmująca się długowiecznością.

Znajdź czas dla siebie

D. Naruševičiūtė dodaje jeszcze jedną pozycję do listy swojej koleżanki – zabiegi uzdrowiskowe. Według niej istnieją badania potwierdzające, że leczenie uzdrowiskowe jest doskonałym wyborem w celu zmniejszenia stanów zapalnych i stresu, poprawy metabolizmu, detoksykacji organizmu, a jednocześnie obniżenia wieku biologicznego.

„W uzdrowisku, dzięki różnorodnym zabiegom, możemy na nowo wsłuchać się w potrzeby swojego ciała, zaangażować wszystkie pięć zmysłów i lepiej zrozumieć, jak się czujemy. Trzeba przyznać, że żyjąc w tak szybkim tempie, przyzwyczajamy się do reagowania na zewnętrzne bodźce i obowiązki: »Nie mam na to czasu«, »Muszę jeszcze to zrobić«. Niestety, coraz rzadziej znajdujemy czas, by wsłuchać się w swoje ciało, zastanowić się nad własnym samopoczuciem i zadać sobie pytanie, czy jesteśmy w stanie nadal funkcjonować w tak szybkim tempie” – mówi lekarka.

Lekarka zwraca uwagę, że taki pobyt może służyć nie tylko jako terapia, ale także jako narzędzie diagnostyczne. Według niej, jeśli osoba opuszcza sanatorium, czując się zupełnie inaczej, jasne jest, że w jej codziennym życiu potrzebne są zmiany.

„Kilka dni w uzdrowisku w Druskienikach to niewiele, ale jestem pewna, że wiele osób zna uczucie, gdy zaledwie kilka dni odpoczynku pozwala odzyskać energię tak, jakby minęło kilka tygodni. Takiego doświadczenia można zaznać w sanatorium, pod warunkiem że zostawimy troski za drzwiami i naprawdę poświęcimy czas sobie – refleksji nad własnym zdrowiem, miejscem, w którym jesteśmy, kierunkiem, w którym zmierzamy, oraz tym, jak się czujemy. A przede wszystkim warto zadać sobie pytanie: »Czy dobrze się czuję z tym, jak wygląda moje życie?«” – mówi D. Naruševičiūtė.

„Jeśli postanowiliście zadbać o swoje samopoczucie, znajdźcie czas na indywidualne konsultacje i wspólnie ze specjalistami opracujcie plan poprawy zdrowia, który będziecie mogli realizować również w domu”.

Woda, ćwiczenia i uważność

Lekarka podkreśla trzy rzeczy, które możemy i powinniśmy zabrać ze sobą do domu z sanatorium.

„Gdy tylko wchodzisz do sanatorium, wita cię fontanna z wodą mineralną. Woda mineralna jest zarówno lekarstwem, jak i przypomnieniem, że woda jest niezbędna dla naszego zdrowia. Aby nasze ciała dobrze funkcjonowały, musimy pić wystarczającą ilość wody. Chociaż wiele osób odczuwa pewien dyskomfort, gdy po raz pierwszy zaczyna zwiększać spożycie wody, lubię mawiać, że z czasem nawet wyschnięta ziemia staje się dobrze nawodniona. Organizm stopniowo przyzwyczaja się do picia większej ilości wody i wszystko wraca do normy” – przypomina lekarz.

Po drugie, D. Naruševičiūtė podkreśla znaczenie aktywności fizycznej: „Trzeba się postarać, aby uczestniczyć w każdej sesji terapeutycznej. Innymi słowy, jeśli chcesz osiągnąć coś pozytywnego, musisz włożyć w to wysiłek. Ta zasada odnosi się do życia w ogóle. Wybieraj formy aktywności fizycznej, które są korzystne dla twojego zdrowia. Można zacząć od drobnych zmian, takich jak parkowanie samochodu jak najdalej na parkingu przy pracy lub w centrum handlowym. Daje to okazję do zaczerpnięcia świeżego powietrza i wykonania kilku głębokich oddechów podczas spaceru. Pomaga to uspokoić układ nerwowy, przywrócić równowagę w organizmie, poprawić jasność umysłu i zwiększyć wydajność”.

„Ostatecznie, jeśli ktoś zdecydował się odwiedzić ośrodek zdrowotny, oznacza to, że podjął świadomą decyzję – nikt go do tego nie zmuszał. Właśnie do tego chciałbym zachęcić wszystkich: do podjęcia świadomej decyzji o dbaniu o siebie i swoje zdrowie. Nawet po całym dniu pracy znajdź 15–20 minut na zabieg termiczny, trening siłowy lub ćwiczenia oddechowe.

Znajdźcie styl życia, który wam odpowiada, pomaga utrzymać zdrowe i sprawne ciało oraz zmniejsza ryzyko przyszłych chorób. Wiele problemów zdrowotnych wiąże się z siedzącym trybem życia, stresem i bezsennością. Są to czynniki, na które często możemy sami wpłynąć, pomagając w ten sposób spowolnić proces starzenia się” – podsumowuje D. Naruševičiūtė.