Kiedy mówimy o długowieczności, skupiamy się na odżywianiu, suplementach i aktywności. Ale co z naszym układem nerwowym? Według lekarzy odgrywa on kluczową, ale często niezasłużenie zaniedbywaną rolę.

Jak mówi Kęstutis Skauminas, neurobiolog i dyrektor medyczny Eglė Sanatorium, starzenie się jest nieuniknionym i naturalnym procesem, ale jego tempo jest różne dla każdego.

„To, jak szybko to się dzieje, w około 25% zależy od dziedziczenia genetycznego, a reszta często zależy od naszych świadomych wyborów i roli układu nerwowego w regulowaniu wszystkiego, od hormonów po odporność. Kiedy układ nerwowy jest w równowadze, ciało regeneruje się bardziej efektywnie i zużywa się wolniej”, wyjaśnia Skauminas.

Vilija Okė, reumatolog i doktor medycyny w Grand SPA Lietuva, zgadza się, mówiąc, że nasz układ nerwowy jest jak orkiestra. Niestety, jeśli chcemy zachować zdrowie i prowadzić długie życie, nie może on grać bez odpoczynku. „Kiedy wstajesz rano, czy czujesz się podekscytowany nadchodzącym dniem? Negatywna odpowiedź może być pierwszym sygnałem, że twoja orkiestra nie jest dostrojona” – mówi Oquet.

Lekarze omawiają, jakie sygnały wskazują, że nasz układ nerwowy potrzebuje przeciążenia i co może pomóc.

Czy ciało jest w „trybie walki”?

Neurobiolog K. Skauminas twierdzi, że współczesny człowiek charakteryzuje się zwiększonym napięciem współczulnego układu nerwowego. Wynika to z faktu, że obecne środowisko społeczne charakteryzuje się przytłaczającym przepływem informacji, szybkimi zmianami, ciągłymi turbulencjami w warunkach społecznych i geopolitycznych oraz wpływem technologii cyfrowych.

„Na dłuższą metę wszystko to wyczerpuje odporność układu nerwowego, prowadzi do wypalenia, zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, depresji, zaburzeń metabolicznych, a nawet pogorszenia funkcji poznawczych” – ostrzega lekarz.

Ciągłe zmęczenie, zaburzenia snu, drażliwość, brak uwagi, częstsze bóle głowy lub mięśni oraz wahania tętna mogą być oznaką przeciążenia układu nerwowego. Mogą również wystąpić problemy trawienne lub zmniejszona odporność na infekcje – oznaki, że ciało było w „trybie walki” przez długi czas. Prędzej czy później, mówi Skauminas, musimy powiedzieć sobie, że nadszedł czas, aby się zatrzymać, zastanowić i odzyskać energię i motywację.

Czas spakować nasz bagaż emocjonalny

Oke, lekarz i badacz zainteresowany stosunkowo nowym wymiarem zdrowia – zdrowiem egzystencjalnym – zwraca uwagę, że uważamy się za zdrowych, dopóki nie doświadczymy problemów zdrowotnych, ale choroby nie pojawiają się z dnia na dzień.

„Zdrowie egzystencjalne definiuje wymiar pomiędzy zdrowiem a chorobą – codzienne dobre samopoczucie emocjonalne, znaczenie i kierunek, sposób w jaki jesteśmy w stanie zarządzać sobą tak, aby negatywne doświadczenia nie prowadziły do choroby” – mówi Oke, zauważając, że termin ten obejmuje również takie tematy jak poszukiwanie znaczenia. „Stres, negatywne emocje, urazy, traumatyczne doświadczenia, lęki wydają się gromadzić i żyć w naszych mózgach i ciałach. Jeśli się tym nie zajmiemy, w końcu możemy przekroczyć granicę naszej tolerancji emocjonalnej i rozwinąć chorobę psychiczną lub fizyczną”.

Na przykład, lekarz mówi, że częstą przyczyną stresu jest próba życia dla innych ludzi i ich oczekiwań, a nie dla własnego powołania: „Jest wiele mądrości w powiedzeniu, że powinieneś kochać innych tak, jak kochasz siebie. Kiedy ktoś czuje, że chce dawać z miłości – pracodawcy, klientowi, dziecku lub rodzicowi – wtedy równowaga się zmienia, a dawanie staje się kultywowaniem, darem, a nie podziałem siebie.

Według Okė, aby osiągnąć długowieczność, należy połączyć dwie rzeczy: zdolność adaptacji i „samoprzywództwo”. „Kiedy wiemy, o co chodzi w naszym życiu i nie martwimy się opiniami innych ludzi, kiedy bierzemy odpowiedzialność za siebie i nie szukamy pomocy w otoczeniu, wtedy mamy spokój. Musimy być liderami własnego życia, a jednocześnie wiedzieć, jak dostosować się do zmieniających się warunków naszego środowiska, ponieważ z ewolucyjnego punktu widzenia jest to sekret przetrwania” – dzieli się lekarz.

„Jeśli wiemy, jak świadomie reagować na bodźce, gromadzimy mniej negatywnych emocji, nasze ciało się odpręża, a ryzyko uzależnień maleje. Ale aby to zrobić, ważne jest, aby móc pozostawić przestrzeń między stresującym bodźcem a reakcją na niego. Innymi słowy, nie reagować natychmiast i automatycznie, ale zatrzymać się i pomyśleć” – mówi Oké. Dodaje, że nauka nowego nawyku może być trudna w normalnym środowisku, dlatego sugeruje „spakowanie bagażu emocjonalnego i odwiedzenie spa w Druskienikach”.

„Zabieg spa gwarantuje, że wrócisz z naładowanym układem nerwowym, odnowionym ciałem i walizką pełną bardziej pozytywnych uczuć” – mówi dr Okė.

Natura i zabiegi zapewniające najlepsze rezultaty

Według V. Okė, tempo życia w kurorcie jest zupełnie inne – ludzie nawet chodzą wolniej.

„Jeśli choć trochę zwolnimy, już zatrzymamy starzenie się i pomożemy sobie osiągnąć długowieczność, a Druskieniki są do tego idealnym miejscem. Jest to najbardziej zalesiony kurort na Litwie, wyrzeźbiony ścieżkami spacerowymi i rowerowymi, gdzie można również zanurzyć się w leśnych kąpielach” – przekonuje lekarz.

Jednak, aby uzyskać najlepsze wyniki, Okė mówi, że ważne jest połączenie wyjątkowych zasobów naturalnych Druskienik z dostosowanymi do potrzeb zabiegami dla całego ciała – których połączenie pomaga prawidłowo regulować układ nerwowy.

K. Skauminas zgadza się z nią, mówiąc, że leczenie uzdrowiskowe pomaga „zrestartować” system poprzez złożony efekt – redukcję hormonów stresu i bólu, aktywację przywspółczulnego układu nerwowego, znanego również jako „regenerujący” układ nerwowy, oraz poprawę krążenia krwi i jakości snu.

„Największy wpływ na poprawę naszego zdrowia ma cała osoba. Obejmuje to środowisko naturalne, zabiegi takie jak terapia wodna, masaże, stosowanie błota leczniczego i wody mineralnej. Chodzi również o to, aby mieć jasną codzienną rutynę, trzymać się z dala od stresorów i uciec od szumu informacyjnego. Ważny jest również aspekt profesjonalnej opieki. To właśnie synergia tych czynników pozwala układowi nerwowemu wejść w stan regeneracji” – dzieli się neurobiolog. – Oczywiście ważne jest również, w jakim stopniu jesteśmy w stanie utrzymać nasze umysły tu i teraz, a nie w stresujących troskach codziennego życia”.

Skupienie się na zapobieganiu i długowieczności

K. Skauminas jest zadowolony, że leczenie sanatoryjne na Litwie coraz bardziej koncentruje się nie tylko na rehabilitacji, ale także na profilaktyce i długowieczności.

„Instytucje takie jak Sanatorium Eglė stosują kompleksowe programy leczenia uzdrowiskowego, które wzmacniają odporność organizmu, poprawiają adaptację do stresu i pomagają rozwijać zdrowsze nawyki życiowe. Zasadniczo jest to zapobieganie udarom, zawałom serca, nadciśnieniu, zespołowi metabolicznemu, chorobom układu pokarmowego, a nawet czynnikom ryzyka demencji i depresji” – wyjaśnia lekarz.

Wyjaśnia, że sanatorium Eglė otworzyło odnowione centrum leczenia komfortowego, które koncentruje się na zdrowiu emocjonalnym. „Uzdrowisko jest pełne zabiegów relaksacyjnych – pokój słoneczny, relaksacja audiowizualna, relaksacja binauralna, terapia mgłą wody mineralnej, aromaterapia i oryginalna wewnętrzna ścieżka Kneippa dla nóg i ramion, aby stymulować refleksogenną samoregulację krążenia krwi” – mówi Skauminas, dodając, że wszystkie sanatoria działające w Druskienikach mają programy odnowy biologicznej z noclegami i zabiegami redukującymi stres.

Co zabrać do domu?

Według Skauminasa w ciągu kilku dni pobytu w uzdrowisku można odczuć znaczną poprawę, ale ważne jest, aby nie wracać do starych nawyków i codziennie wzmacniać swój układ nerwowy.

„Kilka lat temu badanie naukowe przeprowadzone przez Uniwersytet w Kłajpedzie na pacjentach pięciu litewskich sanatoriów wykazało, że nawet po 2-3 nocach w sanatorium, gdy stosowane są procedury, markery stresu we krwi zaczynają się znacznie zmniejszać, a niektóre wskaźniki psychologiczne ulegają poprawie. Jednak głębokie przywrócenie równowagi jest procesem, a sanatorium często działa jak nowy początek” – zauważa dyrektor medyczny sanatorium Eglė.

Zaleca on wprowadzenie do codziennej rutyny regularnych czynności, zwłaszcza snu, świadomego relaksu – praktyk oddechowych, powolnych spacerów na łonie natury – oraz ograniczenie przeciążenia informacjami.

„Nawet krótkie, ale konsekwentne rytuały mają głęboki długoterminowy wpływ na układ nerwowy. Krótko mówiąc, codzienny plan zdrowego mózgu powinien obejmować: aktywność fizyczną, uważne jedzenie, zajęcia pobudzające mózg na przemian z chwilami relaksu i refleksji, interakcje społeczne, gry i higienę snu. A wtedy starzenie się będzie wolniejsze” – podsumowuje lekarz.